Interview Barbara Visser

“Ik heb bewust gekozen voor de gemeenteraad, omdat ik mijn eigen omgeving  wilde verbeteren”

vw_Bas_de_WitInterview Barbara Visser, Lid Tweede Kamer voor de VVD, alumna FEWEB, doctoraal Bedrijfskunde van de Financiële sector

Door: Bas de Wit, Masterstudent Economics 

Allereerst wil ik graag meer weten over jouw studententijd: waarom heb je destijds gekozen voor de VU?

Ik zat op een christelijke middelbare school. Het was een soort vanzelfsprekendheid om aan de VU te gaan studeren. Daarnaast was de VU de enige universiteit die deze studie aanbood.

Hoe zou je de VU omschrijven?

De studie was kleinschalig. Dat heb ik als zeer prettig ervaren.  Als ik terugkijk op mijn studietijd denk ik dat ik er meer uit had kunnen halen. Ik had nog wel wat meer “rendementsdenken” kunnen gebruiken.

vw_barbara_visserWas je tijdens jouw studietijd al politiek actief?

Wel politiek geïnteresseerd, maar niet politiek actief. Dat kwam tijdens mijn eerste baan bij een internationaal bedrijf in fusies en overnames in de financiële sector. Na 9/11 stortte de markt in en  moest ik op zoek naar een andere baan. Dat werd de Fiscale Inlichtingen en Opsporingsdienst. Hoewel ik eigenlijk nooit ambtenaar wilde worden heeft de overheid daar mijn hart gestolen. Om mijn politieke interesse om te zetten in een politieke daad, ben ik lid geworden van de VVD. Ik heb bewust gekozen voor de gemeenteraad, omdat ik  mijn eigen omgeving  wilde verbeteren. Ik woon in Zaanstad: een stad met historie waar mensen veel kunnen “zeuren” , maar tegelijkertijd trots zijn op waar ze vandaan komen. Ik was klaar met die negativiteit, zag die kansen en dacht: er moet hier iets gebeuren. Zaanstad was een echte arbeidersstad, een rode stad en ik wilde die stad iets “blauwer” en liberaler maken.

Is dat gelukt? 

Ja, dat denk ik wel. Ik woon er nog steeds, ben er trots op en zie veel waaraan ik zelf heb meegewerkt.

Wat was jouw belangrijkste drijfveer om je in te zetten voor bijvoorbeeld Nederland?

Je gaat de politiek in om dingen te veranderen. En nu kreeg ik de kans om op landelijk niveau mee te werken om Nederland uit de crisis te halen. Dit werd versterkt op het moment dat het kabinet nét viel voor de stemming over de Wet werken naar vermogen. Als wethouder Sociale Zaken baalde ik daar enorm van, want ik had die wet nodig om dingen te veranderen in mijn gemeente. Uiteindelijk worden wetten en regelgeving gemaakt in Den Haag en ik wilde zelf eigenlijk wel aan de knoppen zitten.

Dat snap ik. Wat is nu echt iets dat je wilt veranderen in Nederland?

Ik geloof dat de overheid anders moet opereren. In mijn huidige portefeuille behandel ik onderwerpen waarover al 20 jaar gepraat wordt, terwijl het probleem niet is opgelost. Recente voorbeelden zijn drugs in het verkeer of een rijbewijs voor tractoren. We zijn niet slagvaardig, reageren te laat en hebben “ouderwetse” instrumenten als wetten en regels. Hierdoor lopen we achter de feiten aan, raken mensen teleurgesteld en hebben we weer de welbekende kloof tussen burger en overheid! We moeten ruimte laten voor initiatieven van mensen en ondernemers. Ik heb nog niet het juiste medicijn gevonden, maar ben er wel mee bezig.

Voel je je thuis in Den Haag?

Ja. Juist omdat ik kan zeggen: laten we ophouden met praten en gewoon een keer gaan doen. Er gaat de komende tijd veel veranderen in de mobiliteitswereld. Voordat we wetten en regels  gaan maken moeten we nu al in de praktijk gaan bekijken wat werkt en wat niet werkt. Ik zoek concrete ruimte  in bestaande wet- en regelgeving en tegelijkertijd ben ik bezig met aanpassingen voor wet- en regelgeving in de toekomst.

Heb je bij jouw werkwijze  iets aan de vaardigheden die je tijdens je studie hebt  opgedaan?

Als ik over een wetenschappelijk onderzoek lees, denk ik kritisch: waarom beweer je dit? Kun je het onderbouwen? Zo was er laatst een voorbeeld in de media: geluidsoverlast van wegverkeer  levert 8 miljard schade op. Ik weet dan dat de TU Delft een breed onderzoek heeft gedaan naar schade door verkeer, dat door een ieder als het “handboek soldaat” wordt gebruikt. Ik kan direct concluderen dat het onderzoek niet klopt. Het bureau dat werd geciteerd in het artikel heeft oude openbare bronnen gebruikt en dingen verbonden die niets met elkaar te maken hebben. Ik pluis feiten altijd uit en kijk ook naar de onderzoeksopzet. Die kritische houding heb ik meegenomen uit mijn werkcolleges, dankzij de kritische houding van medestudenten.

Is dit een betoog voor meer activerende werkvormen in opleidingen?

Voor mij persoonlijk was het een goede werkvorm. Ik moet persoonlijk aangesproken worden en blijkbaar vind ik debatteren ook leuk. Je wordt gedwongen om te structureren, hoofd en bijzaken te scheiden en scherp te zijn, zowel op papier als in je verdediging. Die vaardigheden heb je ook nodig in de politiek.

Wat is jouw mening over de kwaliteit van het huidige onderwijs?

Er is veel veranderd na mijn tijd, onder andere de bachelormasterstructuur die ingevoerd is. Ik ben er voor om studenten uit te dagen; om het maximale uit jezelf te halen. Waarbij als je je best doet, je daar ook voor wordt beloond. Sommigen noemen dit rendementsdenken, een besmet woord tegenwoordig. Ik benader het positief; probeer het beste uit de student te halen. Als je de arbeidsmarkt betreedt zal het namelijk niet anders zijn, maar dan vinden we het wel normaal.

Hoe zie jij in dat licht de protesten op de UvA?

Wat ik mis in de discussie is dat democratie gepaard gaat met rechten en plichten. Iedereen wil graag meepraten, maar je wordt pas verantwoordelijk als je aangesproken kan worden op je handelen.

Dat is wat mij betreft typisch een voorbeeld van liberaal denken. Is er meer ruimte nodig voor deze ideeën?  

Het zelf verantwoordelijkheid nemen hoort erbij, maar ook ruimte geven aan topopleidingen. Nu is iedereen gelijk, maar onderwijs moet ook uitdagen. Je kop boven het zand uitsteken wordt niet altijd beloond. Meer kwaliteit, durven te presteren, maar daarbij ook mogen selecteren voor topopleidingen hoort daarbij. Dat is in Nederland nog niet goed geregeld.

Denk je dat je vanuit onderwijs tot inspiratie kan komen?

Volgens mij speelt bij onderwijs vooral de docent een belangrijke rol. Ik zat op een zwaar christelijke school, waar de dag startte met psalmen en lezen uit de bijbel. Er was een leraar die psalmen en bijbel relateerde aan wat er in de wereld gebeurde en daar discussieerden we over. Dat daagde me uit. Ook op de middelbare school en universiteit kwam ik in aanraking met dit soort docenten. Maar op de VU werd ik uitgedaagd in de werkcolleges, dus ook methodiek is heel belangrijk.

Ik ben zelf ook politiek actief voor de VVD, en werd eerder dit jaar zeer geïnspireerd door de toespraak van Rutte. Is het de rol van de politiek om mensen in het land te inspireren?

Ik was ook blij met Rutte. Maar de dagelijkse kranten staan niet vol met visies, maar met “gedoe”. De tijd van politieke avonden is cafés is voorbij. Daar bereik je misschien dertig mensen mee die toch al VVD stemmen. Je wil mensen bereiken die teleurgesteld zijn in de VVD of die liberaal zijn, maar geen VVD stemmen. Maar ik kan niet bij 17 miljoen mensen langsgaan om in gesprek te gaan, al zou ik het wel willen. Je kunt proberen mensen via Twitter te inspireren of via werkbezoeken. Maar de massa bereiken blijft lastig.

Wat kunnen we op de korte termijn verwachten van jou op politiek gebied?

Op het gebied van mobiliteit zijn er veel  ontwikkelingen gaande. Wetten en regels zijn daar niet op ingericht. Mensen willen gewoon van A naar B en hebben geen behoefte aan aparte wetten. Ik vind het leuk om de discussie te starten om daar iets aan te veranderen.

Hoe zorg je dat we ruimte maken voor de mobiliteitsdiscussie?

Als je grote hervormingen doorvoert moet je daarna rust en ruimte geven in plaats van de houding hebben: het gaat mis, het moet anders. Niet gelijk een debat aanvragen, maar eerst analyseren.

Voor mobiliteit geldt dat de komende jaren mobiliteit steeds meer een dienst gaat worden en de zelfsturende auto komt eraan. Het onderscheid tussen taxi, deelauto, eigen auto en openbaar vervoer zal geleidelijk aan vervagen. Het openbaar vervoer zoals we dat nu kennen zal binnen een jaar of tien compleet veranderen: een toekomst waarin de klantwensen centraal staan en niet het middel of aanbieder. Laten we hierbij niet in de aloude Haagse regelreflex schieten, maar de vraag stellen of er überhaupt nog een rol voor de overheid is weggelegd. Maar ook kritisch kijken naar bestaande wetgeving en dan vooral vanuit het oogpunt of we ons belastinggeld wel goed besteden.  We hebben niets aan symboolwetgeving. Neem de energiezuinige auto. Daar hebben we miljarden in gestoken via fiscale wetgeving. Maar keer op keer blijkt uit onderzoeken dat het duur en ineffectief is. Moet je er dan mee doorgaan? De VVD is voor een betere luchtkwaliteit, maar wel met kosteneffectieve maatregelen, zoals bronbeleid. Concreet betekent dit dat je uitstootnormen afspreekt binnen Europa: dit biedt duidelijkheid, daagt de markt uit en werkt niet marktverstorend en is bovendien goedkoper! We moeten af van ‘het voelt goed, maar werkt niet’-beleid.

Het is een uitdaging om de afstand tot Den Haag verkleinen. Hoe kun je dat doen?

Een uitspraak die ik nooit meer wil gebruiken is: “daar ben ik niet van.” Als wethouder heb ik dat een keer moeten doen. Daarna heb ik met mezelf afgesproken dat ik dat nooit meer wil. Er is een familiebedrijf in Zaanstad waar ik heel trots op ben, de grootste Bromeliakweker van de wereld. Het bedrijf geeft geld aan de lokale speeltuin, ze hebben een sociaal hart en staan midden in de samenleving. Het bedrijf zit naast een bedrijf voor  afvalverwerking. Ze dachten: “wij hebben energie nodig, zij verbranden.” Een goed idee, maar de eigenaar moest hiervoor bij de Rijksoverheid zijn. Hij kreeg bij zowel provincie als rijksoverheid nul op het rekest. Deze ondernemer lost met zijn idee een probleem op voor de maatschappij en overheid. Dit is mijn drive in de Kamer. Mensen en goede ideeën belonen in plaats van kijken naar wat er niet kan.

Tot slot: heb je nog een gouden tip voor de student van nu?

Benut de ruimte die er is. De politiek, dat ben jij ook. Trek aan de bel, denk ook na over oplossingen. Je hebt veel macht. Wees je bewust van de invloed die je hebt. Het is makkelijker dan je denkt.